الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
25
تفسير مجمع البيان (فارسى)
مردم و جماعات است و لازم بود كه بگويد تبتّلا زيرا مقصود خدا به اين آفريدگان است و بر گزيدن اوست تو را براى خودش ( تبتيلا ) پس تو هم نيز منقطع به سوى او . بعضى گفتهاند كه تبتيلا گفت براى مطابقت اواخر آيات سوره . محمّد بن مسلم و زراره و حمران بن اعين از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السّلام روايت نمودهاند كه تبتّل در اينجا بلند كردن دو دست است در نماز ( يعنى قنوت نماز ) و در روايت ابى بصير . گويد آن بلند كردن دستت بسوى خدا و تضرّع و نيايش در پيشگاه اوست . ( رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ ) يعنى عالم به آنچه را كه در آنست زيرا كه او ميان مشرق و مغرب ( خاور و باختر است ) و بعضى گفتهاند : پروردگار محلّ طلوع خورشيد و غروب آن و مقصود اوّل روز و آخر آن ( صبح و شام ) است . پس اضافه فرمود : نيمى از روز اوّل را بمشرق و نيمى از آخر آن را به مغرب . و بعضى گفتهاند : مالك مشرق و مغرب ( خاور و باختر ) يعنى متصرّف در آنچه را كه ميان آن مشرق و مغرب و مدبّر ميان آن دو ( اداره كننده آنچه را كه در آن ميانست ) . ( لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ) يعنى نيست كسى كه جز او عبادت شايسته او باشد . ( فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا ) يعنى حافظ بگير او را براى قيام بوظيفهات . و بعضى گفتهاند : معناى آن اينست كه او را كافى براى وعدهء او گرفته و بر او اعتماد نموده و امر و اختيار خود را به او واگذار نموده كه مييابى او را بهترين نگهبان و كافى براى خود . ( وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ ) يعنى صبر نما بر آنچه را كه كفّار به تو ميگويند از